Эссе победителя Конкурса эссе на бурятском языке в рамках фестиваля «Подношение десяти драгоценностей»


Эссе победителя Конкурса эссе на бурятском языке в рамках фестиваля «Подношение десяти драгоценностей»

ZuwGuNCAZxc

Гунзэн-Норбо Гунзынов, народный артист Бурятии, Член Союза писателей РФ, заслуженный работник культуры РФ и Монголии, член Союза журналистов РФ и Монголии

“Минии Этигэгэлэй хамба” конкурсдо

Боди сэдьхэл түрүүлдэг Этигэлэй хамба

 Бүхы дэлхэй дээрэ суутай болоһон үндэр түрэлтэ Бандида Хамба лама Даша-Доржо Этигэлов Мүнхэ-Тагар Этигэлэй гэжэ үгытэй айлда 1852 ондо түрэһэн намтартай. Хара багаһаа тэрэ сагай хатуу байдалда байхадаа, сэдьхэлдэнь бурханай ном үзэхэ дуратай байгаад, баян айлһаа бодхуулаар Хориин Анаагай дасанда ном үзэжэ эхилээ һэн. Эрдэм бэлигтэй үндэр зиндаатай ламанарай хажууда ном үзэжэ, габжа, гэбшын нэрэтэй боложо, Анаа дасанда байхадаа, Ага — Сүүгэл ошожо, ошожо, дасанда чойрын ном үзэжэ, бүришье эрдэм бэлигтэй болоо һэн. Удаань Янгаажин дасанда чойрын ном шабинартаа заагаа, мүн Чогчин дасанда гэсхы байхадаа, 1904 ондо дасандаа ламхай боложо, дипломтай болоһон намтартай.

Саашань, 1913 ондо Бандида Хамба-лама Санкт-Петербург уригдажа, мүн хамта ниитын ажал ябуулагшад-Гомбо Бадмажапов, Согто Бадмажапов, Гатаб Бадмын гэгшэд ошолсоһон байна. Байгалай үбэрэй Бурхан шажантанай зүгһөө Бурханай шүтөөнүүдые, долоон эрдэни, алта мүнгэ, хадагуудые барюулбад. Хажуудань угтажа абаһан хаашуул манай Буряадта, гүн сэдьхэлэй баярые хүргэһэн байна.

Этигэлэй хамба аргагүй ехэ буян хэжэ, Юрөө дасанда байдаг хитад дархашуулда 16 һөөм үндэр алтан ганжар, хоёр ехэ жанцан, хоёр бага жанцан алтааршаруулжа, 2600 түхэригөөр бүтээлгэһэн ехэ дэмбэрэлтэй. Бурхан шүтөөн, толи мандал, боди гүрөөһэ, хадаг мэтын хэрэгсэл үргэһэн байна.

Этигэлэй хамба гурбан түрэлтэ мэдэхэб, 50-60 жэл болоод ерэжэ түрэхэб гэһэн байна. Нэгэтэ Дондогой Бадма үбгэн дасан соо хамба ламатай ушараа гэхэ. “Янгаажан дасамнай гоё даа, ехэ даа-гэжэ хэлэһэн аад, Ерээдүйн сагта дасан соомнай үхэр, адуун тиирэхэ,талха таряа хадагалха, машина табиха байра байха гү?”- гээд энеэгээд, саашаа ябашоо һэн гэдэг. Нээрээшье, 30-40-50 аад онуудта хэлээшэнь хүсэлдэһэн байха юм.

 

Ехэ зиндаата ламанартаа: ехээр бү баяжагты, ажал хэгты, иигээд лэ хамтарал, колхоз болохо байна, хойгуур-урдуур, барулжаа-зүүлжээ булта субахат,-гэжэ захиһан байна.

Этигэлэй хамба1927 ондо тагаалал болоһон, хадын үбэртэ, Хүхэ-Зүрхэндэ 4-5 модоной газарта абашаад, шулуугаар хэһэн бунханда дабһан соо һуулгаһан байна.

Этигэлэй хамба мэндэ ябахадаа, эхэ хамаг амитаниие үршөөн тэдхэһэн. Бурхан багшын номые хүн бүхэн үзэжэ, буян эдлэжэ, һайн һайхан сэдьхэлтэй ябахыень хүсэдэг байгаа.

Ивалгын дасанда Этигэлэй хамбадаа ошожо мүргэхэдөө, минии досоо аргагүй һайхан боди сэдьхэл түрэжэ, хүн зондоо туһатай, сэдьхэлэй оёорһоо арад зондоо һайханаар үреэлээ табижа ябадагби. Арад зон арга соогоо үбшэ зоболондо дайрагдангүй, олон жэлдэ удаан наһа наһалжа, жаргалай һайхан харгыгаар үндэр наһатай боложо ябахыень үнэн зүрхэнһөө хүсэнэм.

 

Гунзынов Гунзэн-Норбо Цыренович.

 

 

 







Яндекс.Метрика